بیماری ها

                                                                                        

قسمت اول

دیابت چیست؟  دیابت یا افزایش قند خون  بدلیل کاهش تولید یا عملکرد انسولین اتفاق می افتد.

حقایق کلیدی

-امروزه بیش از 450 میلیون نفر در دنیا و در ایران حدود 3 میلیون نفر مبتلا به این بیماری هستند و بسیاری از افراد از بیماری خود خبر ندارند.
-پیش بینی میشود که این تعداد در سال 2035 به بیش 700 میلیون نفر در جهان افزایش یابد.

- در سال 2015 دیابت عامل اصلی در مرگ تعداد 6/1 میلیون نفر در جهان بود.
انواع دیابت شایع

دیابت نوع 1: این بیماری به دلایل نا معلوم در کودکان ایجاد و بدلیل کاهش تولید انسولین نیاز به تزریق روزانه انسولین میباشد و حدود 10% از کل بیماران دیابتی را تشکیل میدهد.

علائم ابتلا: تکرر ادرار، تشنگی، گرسنگی ثابت، کاهش وزن، تغییرات بینایی و خستگی که ممکن است ناگهان رخ دهد.
دیابت نوع 2: این بیماری  ناشی از اختلال در تولید و عملکرد انسولین ایجاد و 90% افراد مبتلا به دیابت در سراسر جهان را تشکیل می دهد.

عامل اصلی در ابتلا به این نوع دیابت استعداد ژنتيكی و عواملی از  جمله چاقی، رژیم غذایی نامناسب، استرس روحی و کم تحرکی از عوامل مستعد کننده و تشدید کننده هستند.

علائم ابتلا: اغلب شبیه به دیابت نوع 1 است ولی کمتر مشخص و معمولا" چند سال پس از ابتلا و پس مشاهده  عوارض بیماری تشخیص داده می شود.

1) Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030.
Mathers CD, Loncar D. PLoS Med, 2006, 3(11):e442

2) Diabetes mellitus, fasting blood glucose concentration, and risk of vascular disease: a collaborative meta-analysis of 102 prospective studies. Emerging Risk Factors Collaboration.
Sarwar N, Gao P, Seshasai SR, Gobin R, Kaptoge S, Di Angelantonio et al. Lancet. 2010; 26;375:2215-2222.

 

جایگاه گیاهان دارویی در کنترل بیماری دیابت قسمت دوم

عواقب ناشی از دیابت چیست؟
-با گذشت زمان، دیابت می تواند به قلب، رگ های خونی، چشم ها، کلیه ها و اعصاب آسیب برساند.

-بزرگسالان مبتلا به دیابت دو تا سه برابر افزایش خطر ابتلا به حملات قلبی و سکته مغزی دارند.
-بدلیل کاهش جریان خون، آسیب عصبی در پاها موجب افزایش زخم های پا، عفونت و نیاز احتمالی به قطع عضو می شود.
-آسیب درازمدت عروق خونی کوچک در شبکیه در بیماران دیابتی عامل مهمی برای نابینایی است . از کل نابینایان در جهان 6/2% را می توان به دیابت نسبت داد.
-دیابت یکی از دلایل اصلی نارسایی کلیه است.

چطور می توان ابتلا به بیماری دیابت را کاهش داد؟
جلوگیری

-رژیم سالم، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن طبیعی بدن و اجتناب از مصرف دخانیات، راه هایی برای جلوگیری یا تأخیر شروع دیابت نوع 2 است.
-جهت به دست آوردن و حفظ وزن بدن سالم؛ حداقل 30 دقيقه فعاليت جسماني و شديد روزانه

-خوردن یک رژیم غذایی سالم، اجتناب از مصرف شکر و چربی اشباع

-اجتناب از مصرف دخانیات - سیگار کشیدن خطر ابتلا به دیابت و بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد.
تشخیص و درمان

  دیابت یعنی افزایش قند خون ناشتا بالاتر از 126 و قند خون 2 ساعت بعد از ناشتا بالاتر از 150 میلیگرم در دسی لیتر خون وهمچنین A1c خون برابر با 4/6 % یا بالاتر باشد.

- دیابت قابل کنترل است و رعایت رژیم غذایی، فعالیت بدنی، دارو و غربالگری منظم و درمان برای جلوگیری یا تعویق عوارض لازم است.
-تشخیص زودرس می تواند با آزمایش نسبتا ارزان قند خون انجام شود.

1. Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030.
Mathers CD, Loncar D. PLoS Med, 2006, 3(11):e442.

2. Diabetes mellitus, fasting blood glucose concentration, and risk of vascular disease: a collaborative meta-analysis of 102 prospective studies. Emerging Risk Factors Collaboration.
Sarwar N, Gao P, Seshasai SR, Gobin R, Kaptoge S, Di Angelantonio et al. Lancet. 2010; 26;375:2215-2222.

 

 

 

 

 

خطر دیابت را جدی بگیریم

 

دیابت عوارض مختلفی دارد به اختصار به مهمترین آنها اشاره می شود:

  1-افزایش کلسترول و فشار خون

در دیابت نوع ۱، بدن تولید انسولین، هورمون تنظیم قند خون، را متوقف می‌کند. در دیابت نوع ۲، بدن قادر به مصرف انسولین تولید شده نیست. در نتیجه، هر چه کلسترول خوب پایین‌تر باشد، میزان چربی‌های مضر به‌نام تری‌گلیسیرید افزایش می‌یابد. مقاومت بدن به انسولین منجر به سخت شدن عروق باریک می‌شود که فشار خون را افزایش می‌دهد. درنتیجه، حدودا ۷۰٪ از افراد مبتلا به دیابت، نوع ۱ یا ۲، فشار خون نیز دارند، عاملی خطرناک برای سکته‌، بیماری‌های قلبی و اختلالات تفکر و حافظه.

دکتر رابرت گبی، مدیر ارشد پزشکی در مرکز دیابت جاسلین در بوستون می‌گوید، چنانچه با ورزش و رژیم به تنهایی و یا با درمان دارویی موفق به کنترل فشار خون بالا و کلسترول بالا نشوید، پیشرفت سایر عوارض تسریع می‌گردد.

2-ضعف بینایی

بیش از ۴ میلیون نفر از افراد دیابتی متحمل درجاتی از رتینوپاتی، یا آسیب‌های بافت حساس به نور در پشت چشم، هستند. این امر از قند خون بالا که به عروق خونی ظریف چشم آسیب می‌رساند، ناشی می‌شود، فرآیندی که ۷ سال پیش از تشخیص آغاز می‌شود.

مراحل اولیه هیچ‌گونه علائمی ندارد، اما به مرور دید را تارتر می‌کند. نتایج مطالعات بر روی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نشان می‌دهد، چنانچه شاخص قند خون در طول زمان حدودا ۱٪ افزایش ‌یابد، خطر ایجاد یا وخامت مشکلات چشمی حدودا یک سوم افزایش می‌یابد. هاتی‌‌پوقلو می‌گوید که در بیست سال آینده، حدود ۸۰٪ افراد دیابتی مبتلا به رتینوپاتی و حدود ۱۰۰۰۰ نفر نیز سالانه نابینا می‌شوند.

3-از کار افتادن کلیه‌ها

در طول زمان، قند خون بالا نفرون‌ها، ترکیبات کوچکی در کلیه‌ها که تصفیه‌کننده‌ی خون هستند، را غلیظ و زخمی می‌کنند. ترشح پروتئین در ادرار در ۷٪ از موارد ناشی از مراحل اولیه‌ی مشکلات کلیوی است که در گذر زمان دیابت نوع ۲ بدل خواهد شد. هاتی‌پوقلو می‌گوید، حدودا نیمی از افرادی که دیابت خود را کنترل نمی‌کنند در ده سال آینده متحمل آسیب‌های کلیوی، شرایطی که یا نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه دارد، خواهند شد.

4-ضعف اعصاب

حدود ۷.۵٪ از افراد مبتلا به دیابت نروپاتی، آسیب عصبی ناشی از قندخون بالا، دارند. در نهایت نیز حدود نیمی از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ یا ۲ به آن مبتلا می‌شوند. به‌گفته‌ی گبی در ابتدا ممکن است هیچ نوع نشانه‌ای از سوزش خفیف یا بی‌حسی در دست و پاهای خود نداشته باشند. اما درنهایت، نروپاتی می‌تواند موجب درد، ضعف و مشکلات گوارشی ‌شود، در عین حال به عصب‌های کنترل‌کننده‌ی دستگاه گوارش آسیب برساند.

5-احتمال از دست دادن یکی از پاها

به مرور که آسیب طولانی عصب بین مغز و اندام‌های تحتانی وخیم‌تر می‌شود، قدرت ماهیچه‌ها نیز کمتر شده و شکل پا تغییر می‌کند، همین امر موجب انحراف انگشت شست پا، کف پای صاف یا سایر بدفرمی‌ها می‌شود. یک قدم اشتباه یا سنگ‌ریزه در کفش می‌تواند موجب یک زخم کوچک شود؛ بی‌حسی اندام‌ها موجب می‌شود از آن آگاه نشده و گردش خون ضعیف در رگ‌های خونی آسیب دیده، بهبود را کند می‌کند.

نتیجه‌ی نهایی: به‌گفته‌ی گبی، عفونت شایع تا استخوان گسترش می‌یابد. افراد دیابتی سالانه حدود ۷۳۰۰۰ قطع عضو اندام تحتانی بدن را متحمل می‌شوند و حدود ۶۰٪ قطع‌ عضوها در افراد دیابتی اتفاق می‌افتد.

6-مستعد عارضه‌های قلبی

علاوه برا افزایش فشار خون و کلسترول، قند خون بالا می‌تواند مستقیما به سیاهرگ‌ها، سرخرگ‌ها و عضلات قلب آسیب برساند. احتمال خطر حمله‌ی قلبی در افراد دیابتی نزدیک به ۲ برابر و احتمال سکته‌ی مغزی تا ۴ برابر است. هاتی‌پوقلو می‌گوید: حمله‌ی قلبی قاتل شماره یک بیماران دیابتی است. صرفنظر از اینکه اغلب مهلک است، سکته موجب فلج شدن یا از کارافتادگی‌‌های شدید می‌شود.

7-زندگی کوتاه‌تر

تمامی مشکلات مربوط به سلامتی سرانجام می‌تواند به عارضه‌ی نهایی منجر شود: یعنی مرگ زودرس. مطالعات اخیر در جاما نشان داد، زنان مبتلا به دیابت نوع ۱، ۱۳ سال کمتر از سایرین که به دیابت مبتلا نیستند، عمر می‌کنند.. رسما دیابت به عنوان هفتمین عامل مرگ‌ومیر شناخته شده، اما از آنجایی که اغلب عوارض ناشی از آن را در گواهی فوت ذکر می‌کنند و نه خود بیماری را، عدد واقعی ممکن است خیلی بیشتر اینها باشد.

 

انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان دارویی تلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶
انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان داروییتلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶