• خانه
  • آنالیز و فرآوری گیاهان دارویی
آنالیز و فرآوری گیاهان دارویی

تاريخچه کشت سلولی

در متون علمی منابعی وجود دارد كه تاريخچه کشت سلول یا بافت به سال 1885 بر می گردد، زمانیکه يك جنين شناس ، توانست جنين يك جوجه را به مدت چند روز در ظرف محتوی محلول بافر نمكی گرم نگهداری نمايد. هاريسون اولين كسي بود كه با ابداع تكنيك قطره معلق توانست سلول عصبي قورباغه را كشت دهد. او برای اولین بار توانست فیبرعصبی جنین قورباغه را در ظرف حاوی لنف قورباغه نگهداری کرده و نشان دهد که اگزونهای فیبر عصبی منشعب می گردند

 بعدها با كنترل شرايط استريل و با استفاده از مخلوطي از عصاره جنين جوجه و پلاسما شرايط مناسبي براي رشد و بقاء سلول ها معرفي شد. در سال  1940با شناخته شدن آنتي بيوتيك ها, عفونتهاي باكتريايي کاهش یافته وباعث گسترش و تثبيت تكنيك كشت سلولي گرديد. در سال 1949 ويروس فلج اطفال در سلول هاي جنين انسان كشت داده شد و اولين قدم در راه كاربردي شدن كشت سلول ها ي حيواني و ورود اين تكنيك از جنبه تحقيقاتي به جنبه هاي صنعتي بود. در سال 1952 گی و همکارانش از سرطان رحم، اولین لاین سلول انسانی به نام هلا را بدست آوردند. در سال های بعد محیطهای کشت مناسب، فاکتورهای اتصال و لایه تغذیه کننده برای سلول شناسایی شده و فرمولاسيون های مواد مغذی جايگزين فراورده های بيولوژيك مثل سرم و لنف گرديد. با الحاق سلول ها ي ميلوماي موشي با لنفوسیتهای B مولد آنتی بادی در سال 1975 سلول هاي هيبريدي توليد كردند كه قادر به تولید آنتی بادي مونوكلونال بودند. توليد آنتي باديهاي مونوكلونال تحول شگرفي در تشخيص هاي آزمايشگاهي و درمان ايمونولوژيك سرطانها فراهم آورد.

در دهه 1970 با فراهم شدن امكان بيان ژنهاي مختلف در باكتريها، تكنولوژي توليد پروتئينهاي نوتركيب بوجود آمد. امروزه آنتي ژنهاي ويروسي، هورمون ها، اينترفرون گاما و بسياري ديگر از پروتئينهاي ديگر بصورت نوتركيب در باكتري، مخمر يا تيره هاي سلولي پستانداران توليد شده و حتي بعضي مصرف درماني یافته اند. بعدها تحقیقات زیادی با استفاده از تكنيك هاي کشت سلولي گسترش یافتند و از همین جا است که اهمیت وجود بانک های سلولی و آزمایشگاه های کشت سلولی آشکار می گردد تا بتوان بسته به نوع پژوهش، نیازهای خود را مرتفع ساخت.

در متون علمی منابعی وجود دارد كه تاريخچه کشت سلول یا بافت به سال 1885 بر می گردد، زمانیکه يك جنين شناس ، توانست جنين يك جوجه را به مدت چند روز در ظرف محتوی محلول بافر نمكی گرم نگهداری نمايد. هاريسون اولين كسي بود كه با ابداع تكنيك قطره معلق توانست سلول عصبي قورباغه را كشت دهد. او برای اولین بار توانست فیبرعصبی جنین قورباغه را در ظرف حاوی لنف قورباغه نگهداری کرده و نشان دهد که اگزونهای فیبر عصبی منشعب می گردند

 بعدها با كنترل شرايط استريل و با استفاده از مخلوطي از عصاره جنين جوجه و پلاسما شرايط مناسبي براي رشد و بقاء سلول ها معرفي شد. در سال  1940با شناخته شدن آنتي بيوتيك ها, عفونتهاي باكتريايي کاهش یافته وباعث گسترش و تثبيت تكنيك كشت سلولي گرديد. در سال 1949 ويروس فلج اطفال در سلول هاي جنين انسان كشت داده شد و اولين قدم در راه كاربردي شدن كشت سلول ها ي حيواني و ورود اين تكنيك از جنبه تحقيقاتي به جنبه هاي صنعتي بود. در سال 1952 گی و همکارانش از سرطان رحم، اولین لاین سلول انسانی به نام هلا را بدست آوردند. در سال های بعد محیطهای کشت مناسب، فاکتورهای اتصال و لایه تغذیه کننده برای سلول شناسایی شده و فرمولاسيون های مواد مغذی جايگزين فراورده های بيولوژيك مثل سرم و لنف گرديد. با الحاق سلول ها ي ميلوماي موشي با لنفوسیتهای B مولد آنتی بادی در سال 1975 سلول هاي هيبريدي توليد كردند كه قادر به تولید آنتی بادي مونوكلونال بودند. توليد آنتي باديهاي مونوكلونال تحول شگرفي در تشخيص هاي آزمايشگاهي و درمان ايمونولوژيك سرطانها فراهم آورد.

در دهه 1970 با فراهم شدن امكان بيان ژنهاي مختلف در باكتريها، تكنولوژي توليد پروتئينهاي نوتركيب بوجود آمد. امروزه آنتي ژنهاي ويروسي، هورمون ها، اينترفرون گاما و بسياري ديگر از پروتئينهاي ديگر بصورت نوتركيب در باكتري، مخمر يا تيره هاي سلولي پستانداران توليد شده و حتي بعضي مصرف درماني یافته اند. بعدها تحقیقات زیادی با استفاده از تكنيك هاي کشت سلولي گسترش یافتند و از همین جا است که اهمیت وجود بانک های سلولی و آزمایشگاه های کشت سلولی آشکار می گردد تا بتوان بسته به نوع پژوهش، نیازهای خود را مرتفع ساخت.

منابع:

  1. Basic Cell Culture Protocols. Cheryl D. Helgason and Cindy L. Miller, Humana Press 2005
  2. Animal Cell Culture, Mohamed Al-Rubeai. Springer 2015
  3. کبری امیدفر، ملیحه پاک‌نژاد، سهیلا کاشانیان، محمدرضا استادعلی. مروری بر تکنیکهای پایه کشت سلول و کاربردهای اختصاصی آن. ویستا: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، مرکز تحقیقات غدد درون ‌ریز و متابولیسم 1390

 

                                                                                      

 متابولیت های ثانویه (1)

متابولیت های ثانویه شناخته شده بسیار زیاد هستند، شاید تاکنون چند ده هزار از آن ها به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار گرفته اند. معمولاً آن ها را به سه گروه اصلی تقسیم می نمایند: ترکیبات فنلی، ترپن ها و استروئیدها، آلکالوئیدها. ترکیبات ساده دیگری نیز می توان به آن ها اضافه کرد که از تغییرات اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب و یا قندهای ساده به دست آمده اند مانند مواد مؤثره گوگردی موجود در سیر و غیره.

الف: ترکیبات فنلی یا پلی فنل ها

معمولاً متخصصان پلی فنل ها را براساس روش بیوسنتز آن ها و ساختارشان طبقه بندی می نمایند. ترکیبات اصلی فنلی گیاهان به شرح ذیل می باشند:

فنل ها و اسید فنل های ساده، که معمولاً به شدت آنتی اکسیدان (مانند اکلیل کوهی)، ضد التهاب (مانند بید) و محرک ترشح صفرا از کبد (مانند کنگر فرنگی) هستند.

کومارین ها که به عصاره یونجه گل زرد (ملیلوتوس) خواص ضد اِدِم می دهند. فورانوکومارین ها نیز (که در کرفس و برخی گیاهان دیگر یافت می شوند) از همین دسته می باشند.

لیگنان ها که در تولید داروهای ضد تومور به کار می روند.

مشتقات فنیل پروپانیک که موجب خاصیت ضد دل به هم خوردگی زنجبیل یا خواص آرام بخش "کاوا" می باشند.

منابع:

گرجي وحيد ، اطلاعاتي در مورد گياهان داروئي شركت زردبند

 

                                              

 

                                                                     

روش های جدید برای شناسایی کامل ترکیبات داروهای گیاهی (قسمت اول)

از آنجا که مواد در طبیعت به ندرت به صورت خالص یافت می­شوند در آزمایشگاه و صنعت اغلب نیاز است که اجزای تشکیل دهنده یک ماده را جدا کنیم. این عمل به منظور تشخیص مواد تشکیل دهنده و هم برای خالص سازی مواد به کار می­رود. اندازه‌گیری ترکیبات مؤثر داروهای گیاهی با حد تشخیص بهتر نسبت به روش‌های معمول بسیار حائز اهمیت است. کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی یکی از قویترین تکنیک ها در آنالیز اسانس های استخراج شده از گیاهان است. هنگام استفاده از این تکنیک به دلیل حضور سایر ترکیبات و احتمال همپوشانی پیک ها، شناسایی صحیح و کامل ترکیبات تشکیل دهنده اسانس ها امکانپذیر نمی باشد. در حال حاضر با به کارگیری روش های آماری می توان الگوی کروماتوگرافی و طیف جرمی مربوط به هر گونه شیمیایی را استخراج نموده و نسبت به شناسایی ترکیبات اقدام نمود. با استفاده از ترکیب روش های آماری با روش های جداسازی و اندازه گیری سرعت اندازه‌گیری و تعداد ترکیبات شناسایی شده افزایش یافته و در عین حال به علت عدم کاربرد حلال‌های آلی، هزینه و آلودگی زیست‌محیطی کاهش می‌یابد.

روش پیشنهاد شده، ترکیبی از روش‌های شیمی‌سنجی (Chemometrics) و کروماتوگرافی است. این روش پیشنهادی ترکیبی می‌تواند راهکاری مفید و تکمیل‌کننده برای مطالعه‌ی ترکیبات گیاهی باشد.

علم شیمی‌سنجی (Chemometrics) علمی است که از روش‌های ریاضی و آمار، جهت طراحی و یا انتخاب یک روش بهینه برای انجام آزمایش‌ها، استفاده می‌کند. همچنین به کمک آن می‌توان حداکثر اطلاعات ترکیبات شیمیایی را، از داده‌های به دست آمده از یک فرایند شیمیایی بازگو کرد.

به خصوص در مورد ترکیبات اسانس ها که به دلیل تنوع و تعداد بالای ترکیبات، تعداددی از ترکیبات به دلیل شباهت ساختاری سیگنال های یکسان با همپوشانی پیک بالای 90 درصد دارند. تعیین و شناسایی این گونه ترکیبات از طریق روش مستقیم کروماتوگرافی گازی مقدور نیست، بنابراین تلاش شد با تلفیق کردن این روش با روش شیمی‌سنجی، جایگزین مناسبی برای روش‌های جداسازی پیدا کنیم. با استفاده از این روش تعداد ترکیبات شناسایی شده در گیاه بادرشبی از 40 ترکیب به 54 ترکیب افزایش یافت.

محققان معتقدند در صورت رواج دادن روش آماری شیمی‌سنجی، به‌صورت روش مکمل در کنار سایر روش‌های طیف‌سنجی و کروماتوگرافی، می‌توان از هزینه‌های بالای ناشی از آزمون‌های پیوسته، استخراج و... جهت شناسایی و سنجش گونه‌ها جلوگیری کرده و در این امر تسهیل ایجاد کرد.

اجرایی کردن این روش محاسباتی در مقیاس بزرگ‌تر از آزمایشگاه و کاربرد آن در سنجش گونه‌های دارویی هم‌خانواده و همتا با پاسخ آزمون مشابه از جمله برنامه‌هایی هستند که در آینده به آن‌ها خواهیم پرداخت. همچنین سنجش ایزومرها و داروهای دارای چرخش نوری که جداسازی و‌ شناسایی آن‌ها مستلزم به‌کارگیری تجهیزات بیش‌تر و پیشرفته‌تر و صرف هزینه و زمان بالاتر است، با این روش ها می­تواند امکان پذیر شود.

منابع:

Fateme Tajabadi, Farahnaz Khalighi‑Sigaroodi, Shamsali Rezazadeh, Improving Gas Chromatography–Mass Spectrometry Analysis of Essential Oils by Multivariate Curve Resolution: Full Identification of Co‑eluting Compounds of Dracocephalum moldavica L., Chromatographia (2017) 80:1069–1077.

انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان دارویی تلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶
انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان داروییتلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶