• خانه
  • اقتصاد گیاهان دارویی
اقتصاد گیاهان دارویی

 

 

 

اهمیت گیاهان دارویی درجایگاه اقتصادی کشور

گیاهان دارویی و مواد طبیعی و مواد موثره موجود در آنها از دیرباز تاکنون نقش ویژه و ارزشمندی در طب سنتی و طبیعی داشته بطوری که هندیان، مصریان و رومیان باستان و همچنین بعنوان اولین جوامع بشری از بنیانگذاران این طب کهن می باشند چرا که طب سنتی با پیشینه زیاد خود، ریشه از فرهنگ، مذهب و تجارب نسلهای گذشته داشته که سینه به سینه به نسل جدید انتقال یافته است و بسیاری از مسائل فرهنگی، اجتماعی، زیست محیطی، اقتصادی و ... را تحت تأثیر خود قرار داده است.

صرفنظر از تأثیر طب سنتی در نگرشهای فرهنگی و اجتماعی، نقش موثر آن در اقتصاد و ایجاد یک منابع درآمدزای پویا و بزرگ، غیرقابل اجتناب است. بطوریکه در حال حاضر بسیاری از کشورهای اروپای غربی و آسیای شرقی بواسطه پیشرفت در صنابع مرتبط با طب سنتی و مکمل، درآمد سرشاری را جذب نموده و سهم عمده ای در اقتصاد کشور خود ایفا می کنند. گیاهان دارویی و معطر بعنوان یکی از اجزای مهم و کاربردی در طب سنتی و مکمل نقش بسیار ارزشمندی در ایجاد این تبادلات اقتصادی در جهان داشته و بعنوان پتانسیل بسیار بزرگی در این عرصه ، مطرح می باشند.

کشور عزیز ما ایران با داشتن تنوع ژنتیکی و اقلیمی بسیار زیاد و بهره مندی از اختلاف های  دمای حداقل و حداکثر در نقاط مختلف کشور ( حدود 300 روز آفتابی در سال )، می تواند بعنوان یک اهرم بسیار بزرگی در زمینه توسعه کشت و پرورش ، فرآوری و صنعت گیاهان دارویی در کشور ، مطرح گردد. کشوری که با برخورداری از حدود 123 گونه گیاهی انحصاری و اندمیک و تنوع بسیار زیاد گونه های بومی، از استعدادها و ظرفیتهای بالایی جهت توسعه و رشد اقتصادی برخوردار بوده و می تواند بعنوان یکی از قطب های اقتصاد گیاهان دارویی در جهان، مطرح باشد. در همین راستا ، بانک جهانی اعلام کرده است که در سال 2050 سهم تبادلات گیاهان دارویی و فرآورده های مرتبط در دنیا به 5000 میلیارد دلار بالغ، خواهد شد البته در حال حاضر سهم تبادلات گیاهان دارویی و فرآورده های مرتبط با آن در دنیا حدود 123 میلیارد دلار بوده و متاسفانه کشور ما از این تبادلات ، سهم بسیار ناچیزی دارد (حدود 305 میلیون دلار با احتساب صادرات زعفران و گل محمدی) در این راستا ، می بایست با توجه به سند ملی گیاهان دارویی که به تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور و مقام معظم رهبری رسیده است، جمیع فعالیت های مرتبط با حوزه طب سنتی ایرانی و گیاهان دارویی توسعه و گسترش یافته و عرصه کشت تولید این سرمایه ملی و مظلوم کشور تا سال 1404 به بیش از 500،000 هکتار برسد به طوری که هماهنگ با توسعه فعالیتهای کشاورزی ، عرصه های صنعتی و تجاری نیز رشد و توسعه پیدا کنند ، تا بتوانیم در آینده نزدیک به عنوان  یکی از ده کشور بزرگ تولید و صنعت گیاهان دارویی  جهان ، قرار گرفته و سهم عظیمی در تولید درآمدهای ارزی و غیرنفتی داشته باشیم. اکنون که در سال اقتصاد مقاومتی و تولید اشتغال هستیم برماست  که با توجه به رهنمودهای ارزشمند معظم رهبری و سایر مسئولین محترم کشور و اتکاء بر استعدادهای بالقوه و بالفعل موجود ، در کشور ، در توسعه زیرساختهای لازم در تولید گیاهان دارویی و صنایع مرتبط کوشیده تا در آینده نزدیک ، شاهد شکوفایی اقتصادی و بهره مندی از منافع آن ،گردیم.

 

اهمیت اقتصادی گیاهان دارویی در کشور(بخش دوم)

گیاهان دارویی ثروت مظلوم  و ارزشمند کشور ماست که در برخی جوامع علمی از آن بعنوان طلای سبز ایران نام برده می‌شود و قابلیت‌های بسیار بالایی در ایجاد اقتصادی پویا و درآمد حاصل از تولید ناخالص ملی دارد، بطوریکه بکارگیری آن در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی -بهداشتی و سایر فرآورده‌های مرتبط با آنها، علاوه بر اثرات مفیدی که در توسعه فرهنگ مصرف گیاهان دارویی و داروهای گیاهی و ترویج آنها دارد، می تواند بعنوان پتانسیل بالقوه در ایجاد درآمدهای ارزی و کاهش واردات مواد اولیه داروهای شیمیایی و سنتتیک بکار گرفته شود.

طبق گزارشات وزارت جهادکشاورزی، توسعه کشت و پرورش این گیاهان مفید و ارزشمند، می تواند موجب ایجاد اشتغال پویا و مولد گردیده بطوریکه در ازای هر هکتار کشت آنها، معادل 3/1 نفر در بخش کشاورزی بکار گرفته میشوند و این در حالی است که از اثرات اشتغالزایی بهره گیری از این ثروت هنگفت طبیعی، در سایر عرصه ها به خصوص صنعتی، بازرگانی ، خدمات درمانی و پزشکی ، نمی‌توان چشم پوشی کرد. متاسفانه در حال حاضر در کشور ما بیش از 93% داروهای شیمیایی و سنتتیک ، است در حالی که ، بکارگیری گیاهان دارویی در تولید داروهای طبیعی و توسعه صنایع مربوطه، در بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی، غیرقابل انکار بوده و تبادلات  تجاری مربوط به این گیاهان، بعنوان یک تجارت بزرگ و جهانی مورد تأیید و تأکید است. بطوریکه در کشوری مانند هند و چین، بیش از چندمیلیون نفر در زمینه‌های مرتبط با گیاهان دارویی و طب سنتی و مکمل، اشتغال داشته و شرکتهای بزرگ مانند شرکت همدرد در کشور پاکستان و هند، در این زمینه، سابقه ای بسیار طولانی دارند.

همانطور که در مطالب گذشته اشاره گردید، وجود تنوع اقلیمی و ژنتیکی موجود در کشور و همچنین وجود میکروکلیما های متعدد در پهنه جغرافیایی،کشورمان را تبدیل به گنجینه‌ای از گیاهان دارویی با حداکثر مواد موثره  نموده است بطوری که بسیاری از گیاهان دارویی ایران مثل گل گاوزبان، حنای اتابک، گل محمدی، زیره سیاه و ... از لحاظ کیفیت، شهرت جهانی داشته و مقادیر زیادی از آنها، بصورت بالک و فله به کشورهای مختلف صادر می‌گردد ولی متأسفانه نه تنها ایجاد درآمدهای ارزی حاصل از صادرات آنها ، بسیار ناچیز بوده (بخ، بلکه بدلایل مختلف از جمله عدم وجود کیفیت مطلوب  و همچنین عدم امکان بسته بندی مناسب و بازار پسند، هر ساله شاهد نزول حجم میزان صادرات و کاهش درآمدهای ارزی حاصل از صادرات آنها هستیم و در این راستا با چالشها و محدودیتهای بسیاری پیش روی ماست و مرتفع نمودن آنها، مستلزم عزم و اراده ملی و همه جانبه بوده که در مجالی دیگر به نقد و بررسی محدودیتهای موجود، خواهیم پرداخت.

انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان دارویی تلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶
انتهای بلوار کاوش-مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی-پژوهشکده گیاهان داروییتلفن: ۳۴۷۶۴۰۱۰ - ۰۲۶